Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) áp cho một danh sách đóng gồm hàng hoá và dịch vụ mà Nhà nước muốn hạn chế hoặc điều tiết tiêu dùng. Từ năm 2026, danh sách và biểu thuế suất theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15. Các nhóm quen thuộc gồm thuốc lá, rượu, bia, ô tô chở người dưới một số chỗ ngồi nhất định, xe mô tô có dung tích xi lanh lớn, tàu bay và du thuyền, xăng, điều hoà nhiệt độ trong một khoảng công suất, bài lá, vàng mã; và các dịch vụ như kinh doanh vũ trường, mát-xa, karaoke, ca-si-nô, trò chơi điện tử có thưởng, đặt cược, gôn, xổ số. Đồ uống có đường là nhóm mới được đưa vào theo lộ trình.
Thuế thu một lần: ở khâu sản xuất hoặc nhập khẩu với hàng hoá, ở khâu cung cấp với dịch vụ. Doanh nghiệp thương mại mua hàng trong nước về bán lại không nộp TTĐB lần nữa. Mức thuế suất của từng nhóm, từng dòng hàng khác nhau rất xa và một số nhóm có lộ trình tăng theo năm — phải tra biểu trong luật đang hiệu lực, không dùng bảng tóm tắt cũ.
Vì sao cùng giá bán mà số thuế mỗi nhóm khác nhau
Biểu thuế TTĐB không đặt một mức cho mỗi nhóm mà chia nhỏ theo đặc tính kỹ thuật, vì mục tiêu là điều tiết theo mức độ “cần hạn chế”. Hai sản phẩm cùng giá có thể chịu thuế rất khác nhau:
- Ô tô: phân theo loại xe (chở người, vừa chở người vừa chở hàng), số chỗ ngồi, dung tích xi lanh và loại nhiên liệu. Xe dung tích lớn chịu mức cao hơn nhiều xe dung tích nhỏ; xe dùng điện, xe lai có mức riêng.
- Rượu: phân theo độ cồn. Rượu có độ cồn cao chịu mức cao hơn rượu độ cồn thấp.
- Thuốc lá: có thể tính theo cách hỗn hợp — vừa tỷ lệ phần trăm trên giá, vừa một mức tuyệt đối trên mỗi đơn vị sản phẩm — theo lộ trình luật quy định.
- Điều hoà: chỉ loại có công suất trong một khoảng nhất định mới chịu thuế.
- Dịch vụ: mỗi loại dịch vụ một mức, tính trên doanh thu dịch vụ.
Khi đọc biểu, bước đầu tiên là xác định sản phẩm thuộc dòng nào theo thông số kỹ thuật (hồ sơ công bố, đăng kiểm, mã hàng hoá), rồi mới tra mức. Xếp sai dòng là sai toàn bộ số thuế.
Giá tính thuế: tránh tính thuế trên thuế
Với hàng sản xuất trong nước, giá tính thuế TTĐB là giá bán của cơ sở sản xuất chưa có thuế TTĐB, chưa có thuế bảo vệ môi trường và chưa có thuế GTGT. Vì giá bán thường được niêm yết đã gồm thuế, kế toán phải quy ngược:
Giá tính thuế TTĐB = (Giá bán chưa có thuế GTGT − thuế bảo vệ môi trường nếu có) ÷ (1 + thuế suất TTĐB)
Với hàng nhập khẩu, giá tính thuế TTĐB ở khâu nhập khẩu là trị giá tính thuế nhập khẩu cộng thuế nhập khẩu (và các khoản khác theo quy định). Ở khâu bán ra trong nước, cơ sở nhập khẩu kê khai tiếp và được khấu trừ phần đã nộp ở khâu nhập khẩu.
Luật cũng có quy tắc để ngăn việc hạ giá bán ở khâu sản xuất rồi đẩy giá lên ở khâu phân phối: nếu cơ sở sản xuất bán qua cơ sở thương mại có quan hệ liên kết hoặc hạch toán phụ thuộc, giá tính thuế không được thấp hơn một tỷ lệ so với giá bán ra của cơ sở thương mại. Tỷ lệ và điều kiện cụ thể tra ở luật và nghị định hướng dẫn.
Bảng tra: nhóm — căn cứ tính — nơi tra mức hiện hành
| Nhóm | Căn cứ tính | Khâu thu | Nơi tra mức hiện hành |
|---|---|---|---|
| Thuốc lá | Giá tính thuế theo tỷ lệ; có thể kèm mức tuyệt đối trên đơn vị theo lộ trình | Sản xuất, nhập khẩu | Luật 66/2025/QH15, biểu thuế suất và lộ trình |
| Rượu, bia | Giá tính thuế; phân dòng theo độ cồn | Sản xuất, nhập khẩu | Như trên |
| Ô tô, xe mô tô, tàu bay, du thuyền | Giá tính thuế; phân dòng theo loại xe, số chỗ, dung tích, nhiên liệu | Sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu | Như trên; nghị định hướng dẫn phần giá tính thuế ô tô |
| Xăng, điều hoà, bài lá, vàng mã | Giá tính thuế (xăng trừ thuế bảo vệ môi trường) | Sản xuất, nhập khẩu | Luật 66/2025/QH15 |
| Đồ uống có đường | Giá tính thuế; điều kiện hàm lượng đường | Sản xuất, nhập khẩu | Luật 66/2025/QH15, lộ trình áp dụng |
| Dịch vụ: vũ trường, mát-xa, karaoke, ca-si-nô, trò chơi có thưởng, đặt cược, gôn, xổ số | Doanh thu dịch vụ chưa có TTĐB và GTGT | Cung cấp dịch vụ | Luật 66/2025/QH15 |
TTĐB và GTGT chồng lên nhau thế nào
Thuế GTGT tính trên giá đã có thuế TTĐB. Giả sử một sản phẩm có giá bán chưa thuế 100 đồng ở khâu sản xuất, thuế suất TTĐB là a% (ký hiệu, không phải mức thật), thuế GTGT 10%:
- Thuế TTĐB = 100 × a%.
- Giá chưa có GTGT = 100 + 100 × a%.
- Thuế GTGT = 10% × (100 + 100 × a%).
Vì vậy khi thuế suất TTĐB tăng, giá bán cuối cùng tăng nhiều hơn phần TTĐB tăng thêm, do GTGT tính trên phần đó. Doanh nghiệp lập bảng giá theo lộ trình thuế suất phải tính cả hai lớp.
Nguyên liệu đã chịu TTĐB được dùng để sản xuất hàng chịu TTĐB (ví dụ rượu nền pha chế thành rượu thành phẩm) thì số TTĐB đã nộp ở khâu nguyên liệu được khấu trừ, với điều kiện chứng từ theo quy định. Không theo dõi riêng nguyên liệu này là mất quyền khấu trừ.
Dịch vụ chịu TTĐB: tách doanh thu ngay từ hoá đơn
Với dịch vụ, căn cứ tính là doanh thu của chính dịch vụ chịu thuế, chưa có TTĐB và GTGT. Khó khăn thực tế nằm ở chỗ nhiều cơ sở cung cấp dịch vụ chịu thuế cùng với dịch vụ thông thường:
- Khu vui chơi có sân gôn, nhà hàng, khách sạn: chỉ doanh thu gôn (phí chơi, thẻ hội viên theo quy định) chịu TTĐB; ăn uống, lưu trú thì không.
- Nhà hàng có phòng hát: tiền phòng hát chịu TTĐB, đồ ăn thức uống phục vụ trong phòng được xử lý theo hướng dẫn riêng — cần đọc kỹ để không tính thiếu hoặc tính thừa.
- Khách sạn có dịch vụ mát-xa: doanh thu mát-xa tách riêng khỏi tiền phòng.
Cách làm an toàn là thiết lập mã dịch vụ riêng trong phần mềm bán hàng và thể hiện thành dòng riêng trên hoá đơn. Gộp chung thành “dịch vụ trọn gói” rồi phân bổ cuối tháng là cách dễ bị xác định lại khi kiểm tra.
Những bẫy khi đọc biểu TTĐB
- Nhầm khâu thu: cửa hàng bán lẻ rượu, đại lý ô tô mua hàng trong nước không kê khai TTĐB. Nhưng doanh nghiệp tự nhập khẩu về bán thì có — kể cả khi quy mô nhỏ.
- Hàng xuất khẩu mua về bán lại trong nước: hàng thuộc diện không chịu TTĐB khi xuất khẩu nhưng sau đó bán trong nước thì phát sinh nghĩa vụ.
- Dịch vụ đi kèm: nhà hàng có phòng hát, khách sạn có dịch vụ mát-xa — phần doanh thu dịch vụ chịu TTĐB phải tách riêng khỏi doanh thu ăn uống, lưu trú.
- Đọc lộ trình như mức hiện hành: một số nhóm tăng thuế suất theo năm. Mức áp dụng xác định theo thời điểm phát sinh nghĩa vụ, không theo năm ký hợp đồng.
- Dùng biểu của luật cũ: biểu theo luật trước năm 2026 khác về danh mục và mức. Bài viết, bảng giá cũ trên mạng rất nhiều.
Tự kiểm tra ở đâu
- Văn bản gốc: Luật 66/2025/QH15 và nghị định hướng dẫn — tra theo dòng hàng, không theo tên nhóm.
- Tài khoản thuế điện tử của doanh nghiệp: xem tờ khai TTĐB đã nộp, đối chiếu giá tính thuế, thuế suất từng dòng với biểu hiện hành.
- Tờ khai hải quan với hàng nhập khẩu: số TTĐB đã nộp ở khâu nhập khẩu là căn cứ khấu trừ khi bán ra.
- Thuế cơ sở quản lý: gửi câu hỏi bằng văn bản khi sản phẩm mới chưa rõ thuộc dòng nào.
Câu hỏi thường gặp
Cửa hàng bán lẻ rượu, bia có phải nộp thuế tiêu thụ đặc biệt không?
Nếu mua hàng từ nhà sản xuất hoặc nhà nhập khẩu trong nước thì không, vì thuế đã thu ở khâu đó và nằm trong giá mua. Cửa hàng tự nhập khẩu thì phải nộp ở khâu nhập khẩu.
Thuế tiêu thụ đặc biệt có thể hiện trên hoá đơn bán lẻ không?
Trên hoá đơn GTGT, giá bán chưa có thuế GTGT thường đã bao gồm TTĐB và không tách thành dòng riêng. Người mua cuối cùng chịu thuế qua giá mà không thấy con số riêng.
Ô tô điện có chịu thuế tiêu thụ đặc biệt không?
Ô tô chạy điện vẫn thuộc nhóm ô tô chịu thuế nhưng có dòng thuế suất riêng, thường thấp hơn xe dùng xăng dầu cùng loại. Mức cụ thể và thời hạn áp dụng tra ở biểu thuế trong Luật 66/2025/QH15.
Quán karaoke gia đình có phải nộp thuế tiêu thụ đặc biệt không?
Kinh doanh karaoke là dịch vụ chịu TTĐB, không phân biệt quy mô doanh nghiệp hay hộ. Hộ kinh doanh karaoke nộp theo cách tính áp dụng cho hộ, trong đó có phần TTĐB tính trên doanh thu dịch vụ.
Doanh nghiệp sản xuất bia bán cho công ty thương mại cùng tập đoàn với giá thấp thì sao?
Luật có quy tắc giá tính thuế tối thiểu so với giá bán ra của cơ sở thương mại liên kết hoặc phụ thuộc. Hạ giá ở khâu sản xuất không làm giảm căn cứ tính thuế dưới mức đó.
Mức thuế suất tăng theo lộ trình thì hàng đã sản xuất năm trước, bán năm sau áp mức nào?
Thuế TTĐB với hàng sản xuất trong nước phát sinh tại thời điểm bán, giao hàng. Hàng tồn kho bán ra sau thời điểm mức mới có hiệu lực thường áp mức mới. Đối chiếu quy định về thời điểm xác định thuế trong văn bản hướng dẫn.
