Giai đoạn 2025–2026 có ít nhất bảy mốc thay đổi lớn về thuế: 1/7/2025 Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 có hiệu lực; 1/10/2025 Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 có hiệu lực và áp dụng từ kỳ tính thuế 2025; 1/1/2026 bãi bỏ lệ phí môn bài; kỳ tính thuế 2026 áp mức giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc; trong năm 2026 chấm dứt thuế khoán với hộ kinh doanh; 1/7/2026 bộ nghị định, thông tư hướng dẫn mới có hiệu lực; và chính sách giảm 2% thuế GTGT áp theo thời hạn của từng nghị quyết.
Điều dễ nhầm là các mốc này không cùng một kiểu. Có mốc là ngày hiệu lực, áp cho giao dịch phát sinh từ ngày đó; có mốc là kỳ tính thuế, áp cho cả năm kể cả phần trước ngày hiệu lực; có mốc là “chậm nhất trong năm”. Đọc sai kiểu mốc là áp sai quy định cho cả một kỳ.
Ba kiểu mốc: đừng đọc lẫn
| Kiểu mốc | Nghĩa là | Ví dụ trong giai đoạn này |
|---|---|---|
| Ngày hiệu lực, áp theo thời điểm phát sinh | Giao dịch phát sinh (lập hoá đơn, trả thu nhập) từ ngày đó áp quy định mới; trước đó áp quy định cũ | Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 từ 1/7/2025; mức giảm 2% theo thời hạn nghị quyết |
| Kỳ tính thuế | Áp cho cả kỳ (thường là năm), kể cả những tháng trước ngày luật có hiệu lực | Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 áp từ kỳ tính thuế 2025; giảm trừ gia cảnh mới áp từ kỳ tính thuế 2026 |
| Mốc hoàn thành chậm nhất | Việc phải xong trong khoảng thời gian, thời điểm cụ thể theo hướng dẫn và lộ trình của cơ quan thuế | Chấm dứt phương pháp khoán với hộ kinh doanh chậm nhất năm 2026 |
Cách phân biệt nhanh: loại thuế tính theo từng giao dịch (GTGT, TTĐB, thuế khấu trừ theo lần trả) thường đi theo ngày hiệu lực và thời điểm phát sinh; loại thuế tính theo kết quả cả năm (TNDN, quyết toán TNCN tiền lương) thường đi theo kỳ tính thuế. Thủ tục hành chính (mẫu biểu, cách nộp) thường đi theo ngày hiệu lực của văn bản quản lý thuế.
Một luật có thể chứa cả ba kiểu cho các điều khoản khác nhau. Khi đọc tin “luật mới có hiệu lực từ ngày…”, luôn tìm thêm điều khoản chuyển tiếp để biết điều khoản mình quan tâm áp theo kiểu nào.
Trục thời gian và kỳ áp dụng
| Mốc | Thay đổi | Áp cho |
|---|---|---|
| 1/7/2025 | Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 có hiệu lực; danh sách không chịu thuế, 5% thay đổi; hoá đơn mua vào từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt để khấu trừ | Hoá đơn, giao dịch phát sinh từ 1/7/2025 |
| 1/7/2025 | Số định danh cá nhân dùng thay mã số thuế cá nhân; cả nước còn 34 tỉnh, thành phố; cơ quan thuế ba cấp | Thủ tục, hồ sơ từ 1/7/2025 |
| 1/10/2025 | Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 có hiệu lực: phổ thông 20%; 15% với tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng; 17% với trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng | Kỳ tính thuế 2025 trở đi |
| 1/1/2026 | Bãi bỏ lệ phí môn bài (Nghị quyết 198/2025/QH15) | Từ năm 2026 |
| Kỳ tính thuế 2026 | Giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu đồng/tháng, 6,2 triệu đồng/tháng/người phụ thuộc (Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15) | Thu nhập của kỳ tính thuế 2026 |
| Năm 2026 | Chấm dứt phương pháp khoán với hộ kinh doanh (Nghị quyết 198/2025/QH15) | Chậm nhất trong năm 2026 |
| 1/7/2026 | Nghị định 252, 253, 254, 255/2026/NĐ-CP; Thông tư 84, 87, 89, 90, 91, 94/2026/TT-BTC có hiệu lực | Thủ tục, hồ sơ, hoá đơn từ 1/7/2026 theo điều khoản chuyển tiếp của từng văn bản |
| Theo nghị quyết | Giảm 2% thuế GTGT (10% xuống 8%) cho một số nhóm | Thời hạn ghi trong nghị quyết và nghị định hướng dẫn của từng đợt |
Hai luật khác cũng đã được thông qua trong đợt sửa đổi — Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 66/2025/QH15 và Luật Thuế TNCN sửa đổi — có ngày hiệu lực và lộ trình riêng; tra đúng điều khoản hiệu lực trước khi áp mức mới.
Luật TNDN mới: vì sao áp cả những tháng trước 1/10/2025
Thuế TNDN tính theo năm. Một năm chỉ có một kết quả kinh doanh và một thuế suất; không thể chia chín tháng theo luật cũ, ba tháng theo luật mới. Vì vậy Luật 67/2025/QH15 tuy có hiệu lực từ 1/10/2025 nhưng áp dụng cho cả kỳ tính thuế 2025.
Hệ quả thực tế:
- Doanh nghiệp đã tạm nộp các quý đầu năm 2025 theo mức cũ: khi quyết toán năm 2025, tính lại theo mức của luật mới và bù trừ.
- Doanh nghiệp nhỏ có tổng doanh thu năm 2025 không quá 3 tỷ đồng hoặc trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng: xét mức 15% hoặc 17% cho cả năm 2025 theo điều kiện của luật và nghị định hướng dẫn.
- Doanh nghiệp có năm tài chính không trùng năm dương lịch: “kỳ tính thuế 2025” cụ thể là giai đoạn nào phụ thuộc điều khoản chuyển tiếp; tra kỹ trước khi quyết toán.
Giảm trừ gia cảnh mới: tháng 1/2026 và quyết toán 2025
Mức 15,5 triệu đồng và 6,2 triệu đồng áp cho kỳ tính thuế 2026. Hai hệ quả hay bị hỏi:
- Quyết toán thuế TNCN năm 2025 (làm trong năm 2026) vẫn dùng mức giảm trừ áp cho kỳ 2025, không dùng mức mới. Nhiều người thấy “năm nay quyết toán mà giảm trừ vẫn thấp” và nghĩ tổ chức trả thu nhập làm sai — không phải.
- Lương tháng 12/2025 trả vào tháng 1/2026: kỳ nào áp giảm trừ nào phụ thuộc quy định về thời điểm xác định thu nhập chịu thuế và hướng dẫn chuyển tiếp; đọc Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC cùng các văn bản trước đó.
Tổ chức trả thu nhập nên cập nhật mức giảm trừ trong phần mềm lương từ kỳ lương đầu tiên thuộc năm 2026, và nếu các tháng đầu năm đã tính theo mức cũ thì điều chỉnh ở tháng sau hoặc khi quyết toán.
Bảng tra: nhóm — căn cứ tính — nơi tra mức hiện hành
| Nhóm | Căn cứ xác định mốc | Mức / thay đổi | Nơi tra |
|---|---|---|---|
| Thuế GTGT | Thời điểm lập hoá đơn | 0%, 5%, 10%; giảm 2% theo đợt | Luật 48/2024/QH15; Nghị định 181/2025/NĐ-CP; nghị quyết giảm thuế |
| Thuế TNDN | Kỳ tính thuế | 20%; 15% và 17% theo mốc 3 tỷ, 50 tỷ | Luật 67/2025/QH15 và nghị định hướng dẫn |
| Thuế TNCN tiền lương | Kỳ tính thuế, thời điểm trả thu nhập | Giảm trừ 15,5 và 6,2 triệu đồng/tháng từ kỳ 2026 | Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15; Nghị định 253/2026/NĐ-CP; Thông tư 87/2026/TT-BTC |
| Lệ phí môn bài | Năm | Bãi bỏ từ 1/1/2026 | Nghị quyết 198/2025/QH15 |
| Hộ kinh doanh | Lộ trình năm 2026 | Chấm dứt khoán, chuyển sang kê khai | Nghị quyết 198/2025/QH15; Thông tư 87/2026/TT-BTC |
| Quản lý thuế, hoá đơn, đăng ký thuế | Ngày hiệu lực văn bản | Bộ văn bản mới từ 1/7/2026 | Nghị định 252, 254/2026/NĐ-CP; Thông tư 89, 90, 91/2026/TT-BTC |
Việc cần làm theo từng mốc
- Trước mỗi mốc GTGT (hiệu lực luật mới, bắt đầu hoặc hết đợt giảm 2%): rà danh mục mã hàng trong phần mềm bán hàng, khoá thuế suất theo mã, chốt hoá đơn của những giao dịch giao hàng sát mốc theo đúng thời điểm thật.
- Trước quyết toán TNDN 2025: tính lại cả năm theo Luật 67/2025/QH15, xét điều kiện mức 15%, 17%, đối chiếu số đã tạm nộp.
- Đầu năm 2026: cập nhật giảm trừ gia cảnh trong phần mềm lương; bỏ khoản lệ phí môn bài khỏi kế hoạch nộp.
- Với hộ kinh doanh năm 2026: chuẩn bị sổ doanh thu, hoá đơn, tài khoản riêng trước khi chuyển sang kê khai.
- Từ 1/7/2026: kiểm tra mẫu tờ khai, mẫu hoá đơn, thủ tục đăng ký thay đổi thông tin theo bộ văn bản mới; không dùng lại mẫu tải từ trước.
Tự kiểm tra ở đâu
- Tài khoản thuế điện tử của doanh nghiệp, hộ hoặc cá nhân: mẫu tờ khai hệ thống đang cung cấp cho từng kỳ, thông báo của cơ quan thuế về thay đổi phương pháp tính thuế.
- Văn bản gốc: điều khoản hiệu lực và điều khoản chuyển tiếp của từng luật, nghị quyết, nghị định, thông tư nêu trên.
- Thuế cơ sở quản lý: hỏi bằng văn bản khi một giao dịch nằm vắt qua mốc và chưa rõ áp quy định nào.
Cách xác định thuế suất cho một giao dịch vắt qua hai kỳ có ở bài cùng một giao dịch nhưng rơi vào hai kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Luật Thuế TNDN mới có hiệu lực từ 1/10/2025 thì quý I, II, III năm 2025 áp luật nào?
Luật 67/2025/QH15 áp dụng từ kỳ tính thuế 2025, nên khi quyết toán năm 2025 cả năm tính theo luật mới. Số tạm nộp các quý trước được bù trừ khi quyết toán.
Quyết toán thuế TNCN năm 2025 có được dùng giảm trừ 15,5 triệu không?
Không. Mức 15,5 triệu đồng cho bản thân và 6,2 triệu đồng cho mỗi người phụ thuộc áp từ kỳ tính thuế 2026. Quyết toán năm 2025 dùng mức áp cho kỳ 2025.
Năm 2026 doanh nghiệp còn phải khai lệ phí môn bài không?
Nghị quyết 198/2025/QH15 bãi bỏ lệ phí môn bài từ ngày 1/1/2026, nên từ năm 2026 không còn khoản này. Các khoản môn bài còn nợ của những năm trước vẫn phải xử lý.
Đợt giảm thuế GTGT 2% đang áp dụng đến khi nào?
Mỗi đợt giảm có thời hạn ghi trong nghị quyết của Quốc hội và nghị định hướng dẫn. Tra văn bản của đợt hiện hành, không dựa vào thời hạn của đợt trước.
Văn bản mới hiệu lực 1/7/2026 có áp cho hồ sơ của kỳ trước không?
Tuỳ điều khoản chuyển tiếp. Thông thường thủ tục, mẫu biểu áp cho hồ sơ nộp từ ngày hiệu lực, còn nghĩa vụ thuế của kỳ trước xác định theo quy định của kỳ đó. Đọc điều khoản chuyển tiếp của từng văn bản.
Hộ kinh doanh chuyển từ khoán sang kê khai vào tháng nào?
Nghị quyết 198/2025/QH15 đặt mốc chậm nhất trong năm 2026. Thời điểm cụ thể với từng hộ theo hướng dẫn và thông báo của cơ quan thuế quản lý; hỏi thuế cơ sở nơi kinh doanh.
